Blog > Komentarze do wpisu
polskie pomysły na muzeum wzornictwa

Historia polskiego muzealnictwa z dziedziny wzornictwa sięga połowy XIX wieku. Choć ciężko mówić wówczas jeszcze o wzornictwie w dzisiejszym rozumieniu tego słowa, to właśnie wtedy na mapie Polski (wówczas wciąż jeszcze pod rozbiorami) zaczęły pojawiać się pierwsze Muzea Techniczno-Przemysłowe. Miały one na celu z jednej strony prowadzenie działalności muzealniczej, gromadzenie dorobku kulturalnego – z drugiej aktywność edukacyjną. Prowadzono przy nich, bowiem rozmaite warsztaty rzemieślnicze.

Jednym z pierwszych tego typu muzeum na ziemiach polskich było Muzeum Techniczno-Przemysłowe w Krakowie, powołane z inicjatywy Adriana Baranieckiego w 1868 roku. Muzeum powstało na wzór Muzeum w South Kenisington w Londynie, utworzonego po wystawie światowej w 1851 roku. Jego celem było podnieść rodzime rzemiosło i stworzyć podwaliny pod dalszy rozwój. Należy dodać, że było to wówczas jedyne muzeum w Krakowie (Czartoryscy postanowili udostępnić swoją kolekcję dopiero w 1876 roku). Krakowskie muzeum prowadziło liczne warsztaty rzemieślnicze i pełniło rolę szkoły artystycznej.

_czlonkowie_stowarzyszenia

Zbiory muzeum obejmowały obiekty rzemiosła artystycznego i użytkowego, zarówno polskiego jak i zagranicznego, wytwory polskiej i obcej sztuki ludowej. Posiadało także eksponaty z wypraw afrykańskich, syberyjskich Benedykta Dybowskiego oraz amerykańskich Konstantego Jelskiego. Muzeum skompletowało wspaniałą kolekcję artystycznego tkactwa, haftów i ceramiki, cenną kolekcję porcelany polskiej z Korca i Baranówki oraz fajansów z ziem polskich od XVII do XIX wieku. W 1912 zbiór muzealny obejmujący 20 działów szacowano na 30 tysięcy obiektów. Ogromna kolekcja została rozproszona po zamknięciu muzeum w 1951 roku. Część zbiorów przejęło Muzeum Narodowe w Krakowie, część krakowska Akademia Sztuk Pięknych.1

_gmach_muzeum_w_krkaowie


Obok krakowskiego muzeum bardzo prężną instytucją na ziemiach polskich w owym czasie było również Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie. Założone w 1875 roku prowadziło podobny program do krakowskiej instytucji. Dokumentowało historię polskiego przemysłu, rolnictwa i rzemiosła. Obok wystaw czasowych i stałych organizowało również zajęcia mające na celu popularyzowanie nauki i techniki. W 1939 roku, w wyniku działań wojennych, muzeum uległo zniszczeniu wraz z ponad 10 000 eksponatów.2

Muzeum_Przemyslu_i_Rolnictwa_w_Warszawie

Od 1892 roku działa w Warszawie również Muzeum Rzemiosł i Sztuki Stosowanej. W 1929 roku także w Warszawie powstaje Muzeum Techniki. W 1929 roku zostaje przemianowane na Muzeum Techniki i Przemysłu. Niezwykle ciekawe zbiory muzeum niestety ulęgają rozproszeniu, a ono samo zostaje zamknięte w wyniku II wojny światowej.3

_Muzeum_Rzemiosl_i_Sztuki_Stosowanej

W powojennej czasach niezwykle ważną postacią dla kolekcjonerstwa polskiego wzornictwa jest Wanda Telakowska, pomysłodawczyni oraz wieloletnia dyrektorka Instytutu Wzornictwa Przemysłowego. Wanda Telakowska od 1946 roku postanowiła kolekcjonować polskie projekty – zarówno produkty wdrożone, prototypy jak i same szkice projektów. Telakowskiej udało się zgromadzić najbardziej oryginalne projekty z końca lat 50. i pierwszej połowy lat 60.: tkaniny, meble, lampy, szkło, ceramikę. Gdy 1968 r. Telakowską zmuszono do ustąpienia ze stanowiska wicedyrektora Instytutu, doprowadziła jeszcze do tego, że zbiory przekazano Muzeum Narodowemu w Warszawie. Motywacje były oczywiste: w zacnym muzealnym otoczeniu kolekcja będzie lepiej chroniona, fachowo konserwowana, naukowo opracowywana i okazale eksponowana. A przy okazji, dzięki szlachetnej metce, zyska na znaczeniu.4


wanda_telakowska

W 1979 roku przy Muzeum Narodowym powstał Ośrodek Wzornictwa Nowoczesnego. To właśnie tu trafiła kolekcja Telakowskiej, wciąż powiększana – z jednej strony o najciekawsze obiekty sprzed drugiej wojny światowej, z drugiej o najbardziej wartościowe obiekty ostatnich kilku dziesięcioleci. Licząca obecnie ponad 24 tyś. obiektów kolekcją zdeponowana jest w magazynach pałacu Bielińskich w Otwocku Wielkim pod Warszawą.

O schowanych zbiorach Muzeum Narodowego zaczęto głośno mówić po wystawie Design czasów zimnej wojny w Victoria&Albert Museum oraz  Chcemy być nowocześni  w Muzeum Narodowym w Warszawie. Środowisko miłośników polskiego wzornictwa zaczęło mówić o potrzebie utworzenia stałej ekspozycji polskiego wzornictwa. Na stworzenie muzeum potrzebne jest jednak 3 tys. metrów kwadratowych powierzchni. Muzeum Narodowe tymczasem boryka się zarówno z problemami finansowymi jak i brakiem wolnej przestrzeni wystawienniczej. Utworzeniem muzeum designu nie jest zainteresowany również Minister Kultury. W wywiadzie Tomasza Urzykowskigo Bogdan Zdrojewski, na pytanie o muzeum odpowiedział: „Czy nie mamy za dużo muzeów?”.5 W akcję nagłośnienia problemu coraz bardziej angażują się projektanci.6


Przypisy:

1Muzeum Przemysłu Artystycznego w Krakowie, wikipedia.org

Protokół dostępu: http://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Przemys%C5%82u_Artystycznego_w_Krakowie

2Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie, wikipedia.org

Protokół dostępu: http://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Przemys%C5%82u_i_Rolnictwa_w_Warszawie

3Muzeum Techniki w Warszawie, wikipedia.org

Protokół dostępu: http://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Techniki_w_Warszawie

4Piotr Sarzyński, Niepospolite rzeczy pospolite, „Polityka” nr 5 (2690), 31.01.2009, s. 56-58

5Wywiad Tomasza Urzykowskigo z Bogdanem Zdrojewskim, gazeta.pl

Protokół dostępu: http://warszawa.gazeta.pl/warszawa/2029020,34889,9547719.html

6Profil „Muzeum Designu w Warszawie” na facebooku: http://www.facebook.

com/group.php?gid=368697361694

 

Źródła ilustracji:

il.1 Pracownicy Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie

fot. arch., zbiory Urszuli i Tadeusza Witkiewiczów, przedruk z publikacji

„Warsztaty Krakowskie 1913-1926”, pod red. Marii Dziedzic, Kraków: Wydawnictwo Akademii Sztuk Pięknych, 2009

il.2 Gmach Muzeum Techniczno-Przemysłowego w Krakowie

http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Muzeum_Techniczno-Przemys%C5%82owe,_Krak%C3%B3w.JPG

il.3 Gmach Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie

http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Warszawa_Muzeum_Przemyslu_i_Rolnictwa.jpg&filetimestamp=20080409121120

il.4 Projekt gmachu Muzeum Rzemiosł i Sztuki Stosowanej

Architektura i Budownictwo. Miesiecznik ilustrowany, nr 7, rocznik 1930

Biblioteka Cyfrowa Politechniki Warszawskiej, http://bcpw.bg.pw.edu.pl/Content/1325/05arbud30_nr_7.pdf

il.5 Wanda Telakowska

http://platerki-wspomnienia.blogspot.com/2011/02/wanda-telakowska-1095-1985-tworczyni.html

il.6-8 Zbiory Ośrodka Wzornictwa Przemysłowego w Otwocku Wielkim

http://bi.gazeta.pl/im/7/7657/z7657437X,Zbiory-Osrodka-Wzornictwa-Nowoczesnego--w-Otwocku.jpg, Fot. Arkadiusz Scichocki / Agencja Gazeta

http://bi.gazeta.pl/im/0/7657/z7657430X,Zbiory-Osrodka-Wzornictwa-Nowoczesnego--w-Otwocku.jpg, Fot. Arkadiusz Scichocki / Agencja Gazeta

http://bi.gazeta.pl/im/2/7657/z7657432X,Zbiory-Osrodka-Wzornictwa-Nowoczesnego--w-Otwocku.jpg, Fot. Arkadiusz Scichocki / Agencja Gazeta



wtorek, 04 czerwca 2013, zsah

Polecane wpisy

  • CO TO JEST ETNODESIGN?

    Co to jest „etnodesign”? Odpowiedź na to pytanie nie jest łatwe. Dla etnografa, projektanta czy socjologa definicja etnodesignu będzie inna. Pojęcie

  • muzeum od kuchni, czyli o budowie projektu graficznego

    Projekt graficzny strony internetowej muzeum powstał w oparciu o siatkę zbudowaną z dwóch modułów: a i A , gdzie a to 1/9 A . W oparciu o siatkę został wykreś

  • jak klasyfikować, czyli podział na dziedziny

    Kolejnym problemem, z którym należało się zmierzyć podczas realizacji projektu, było określenie dziedzin projektowych, jakie będzie obejmowało muzeum. I w tym p