Blog > Komentarze do wpisu
co to jest polskie wzornictwo?

co_to_jest_polskie_wzornictwo

Przed podjęciem próby stworzenia Wirtualnego Muzeum Polskiego Wzornictwa konieczne jest odpowiedzenie na pytanie – jak postrzegać polskie wzornictwo i jak je klasyfikować.

Mówiąc o historii polskiego wzornictwa nie sposób oderwać go od kontekstu – społecznego, politycznego i kulturowego. Poplątana i niełatwa polska historia odbiła bowiem swoje piętno na naszym rodzimym projektowaniu. Działa to również w drugą stronę. W końcu przedmioty, które nas otaczają, kształtują nasze życie, wpływają także na bieg historii.

Definicja „polskiego wzornictwa”, jego klasyfikacja jest niezwykle trudna. Czego dotyczy bowiem określenie „polskie wzornictwo”? Czy podobnie jak w przypadku skandynawskiego czy włoskiego wzornictwa możemy mówić o charakterystycznym polskim stylu?

W publikacji „O!to design” dr Józef A.Mrozek pisze:

"Pamiętajmy jednak, że jest ono (pojęcie „polskie wzornictwo” – przyp. autora) do pewnego stopnia mylące, bowiem sugeruje, że istnieje pewien zespół cech wspólnych dla większości powstałych u nas projektów, odróżniający je od tych pochodzących z innych krajów oraz, co również istotne jest postrzegany w ten sposób także z zewnątrz. Tak jednak nie jest. W przeciwieństwie do używanych na całym świecie podobnych określeń odnoszących się do designu skandynawskiego lub włoskiego, termin „polskie wzornictwo” nie jest rozpoznawalny poza Polską, podobnie jak pojęcia „wzornictwo litewskie” czy „francuskie”, które też nie funkcjonują w obiegu międzynarodowym. Ściśle rzecz ujmując, hasło „polskie wzornictwo” powinno się odnosić tylko do tych projektów, które powstały w  ramach kierunków z założenia „narodowych”, jak np. style zakopiański i dworkowy, ludowe inspiracje w programie Wandy Telakwoskiej czy dzisiejszy tzw. Etno-dizajn."

Według dr Mrozka pojęcie „polskie wzornictwo” należy identyfikować ściśle ze źródłem, z którego wywodzi się polska myśl projektowa – czyli Ruchem Odrodzenia Sztuk i Rzemiosł z przełomu XIX i XX wieku, ruchem poszukiwania stylu narodowego w oparciu o tradycję ludową. Choć powyższy pogląd wydaję się bardzo rozsądny, czy możemy jednak wprowadzać aż tak określoną selekcję? Co z wybitnymi osobistościami, takimi jak chociaż Roman Modzelewski, którzy nie poszukiwali inspiracji w sztuce ludowej, znacznie bliżej im było do zachodnich projektantów zauroczonych nowymi technologiami? Czy ich dorobek nie jest również częścią naszego rodowitego projektowania – polskiego wzornictwa?

Dr Mrozek zauważa, że w międzynarodowym słowniku nie funkcjonuje określenie „polskie wzornictwo” w podobnym charakterze jak choćby „polska szkoła plakatu”. Patrząc jednak na zawiłą polską historię nie było możliwości, aby owo określenie mogło zaistnieć. Gdy polskie wzornictwo zaczęło się kształtować, Polska wciąż tkwiła pod zaborami. Gdy już odzyskała niepodległość rodzima sztuka użytkowa szybko zaczęła budzić zainteresowanie zachodnich sąsiadów. Wspomnieć tu wystarczy sukces polskiej ekspozycji na Wystawie Światowej w Paryżu w 1925 roku. Pasmo sukcesów zakończył wybuch II wojny światowej. Powojenna rzeczywistość nie sprzyjała rozwojowi rodzimego projektowania. Choć prężnie działał Instytut Wzornictwa Przemysłowego, to opracowywane w nim projekty, często znakomite, rzadko wchodziły do masowej produkcji, brakowało dobrych surowców, nowoczesnej technologii, a izolacja od zachodu nie dawała możliwości na promowanie polskiej myśli projektowej. Jednak polski dorobek tego okresu jest dziś na nowo odkrywany i zachwyca naszych sąsiadów. Najlepszym tego przykładem była wystawa „Cold War Modern” w londyńskim Victoria and Albert Museum.

Uważam, że właściwsze przy tworzeniu definicji „polskiego wzornictwa” jest skupienie się na cechach, a nie genezie. Co wyróżnia polskie wzornictwo? Tradycyjną cechą jest jego demokratyzm, czyli założenie szerokiej dostępności, niezależnie od zasobności portfela. Na pewno nie można zapomnieć o funkcjonalności, która przyświecała wielu pokoleniom wybitnych polskich projektantów. Dzisiejszy polski design idzie jednak w nowym kierunku – wyróżnia go kreacyjność, inspirowana zarówno tradycją, jak i nowymi materiałami i technologiami, oryginalny proces tworzenia – design bliższy sztuce niż projektowaniu przemysłowemu w tradycyjnym jego znaczeniu.

Pojęcie „polskiego wzornictwa” wciąż ewoluuje, tak jak nasze rodzime projektowanie. Dziś ma ono swoje 5 minut na arenie międzynarodowej. Czy zaistnieje w świadomości naszych sąsiadów jako indywidualny wkład w globalny design czas pokaże.

Przyłącz się do inicjatywy stworzenia Wirtualnego Muzeum Polskiego Wzornictwa! Polub nas na facebooku!





 

 

 

 

 



czwartek, 16 maja 2013, zsah

Polecane wpisy

  • CO TO JEST ETNODESIGN?

    Co to jest „etnodesign”? Odpowiedź na to pytanie nie jest łatwe. Dla etnografa, projektanta czy socjologa definicja etnodesignu będzie inna. Pojęcie

  • BEE MOVEMENT

      W czerwcu Greenpeace Polska zwróciło się do nas z prośbą o stworzenie znaku, który będzie markował rożne akcje Fundacji związane z ochroną pszczół. Proje

  • jak klasyfikować, czyli podział na dziedziny

    Kolejnym problemem, z którym należało się zmierzyć podczas realizacji projektu, było określenie dziedzin projektowych, jakie będzie obejmowało muzeum. I w tym p