Blog > Komentarze do wpisu
jak klasyfikować, czyli podział czasowy

Pierwsze problemy z realizacją projektu pojawiły się już na samym początku, kiedy rodziła się koncepcja struktury muzeum. Pojawiło się zasadnicze pytanie: jak chronologicznie możemy podzielić historię polskiego wzornictwa? Jak się okazało, nie ma jednego dobrego rozwiązania, a stanowiska w tej kwestii są różne. Podział, który został zastosowany w muzeum, jest jedynie propozycją wynikającą z własnych obserwacji i studiów. Po przeanalizowaniu licznych opracowań (bibliografia) i rozmowach z historykami wzornictwa postanowiłem podzielić historię polskiego wzornictwa na pięć okresów:


1

DO 1918 ROKU

Pierwszy okres obejmuje historię polskiego wzornictwa do odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku. Polska sztuka stosowana przełomu XIX i XX wieku to wyraz ogólnoeuropejskich idei odrodzenia rzemiosła zrodzonych w połowie XIX stulecia w Anglii. Dochodzące na polskie ziemie idee Johna Ruskina i Williama Morrisa służyły wówczas nie tylko kształtowaniu związków między twórczością artystyczną, a wytwarzaniem przedmiotów użytkowych, lecz również obronie tożsamości narodowej w społeczeństwie pozbawionym od kilku pokoleń możliwości swobodnego kształtowania własnej kultury. Polscy twórcy, podobnie jak w wielu innych krajach, podejmowali próby stworzenia stylu narodowego, co często wiązało się z ruchami niepodległościowymi. Szukając własnej odrębności czerpali z doświadczeń sztuki ludowej, przeciwstawiając się w ten sposób obcym wpływom ideowym i artystycznym.


2

1918-1944

Drugi okres obejmuje dwudziestolecie międzywojenne oraz lata II wojny światowej. Był to czas dla polskiej sztuki użytkowej obfitujący w doniosłe wydarzenia i ożywione spory artystyczne. To czas ścierania się dwóch trendów. Z jednej strony styl art déco, czerpiący głównie z secesji, ruchu Arts and Craft, ale także ze sztuki ludowej, reprezentowany przez Spółdzielnię Artystów ŁAD. Z drugiej strony racjonalizm i funkcjonalizm – głoszony między innymi przez ugrupowanie Praesens – zainteresowany kształtowaniem produkcji przemysłowej w stylu międzynarodowym. Mimo pozorów antagonizmów, nie wykluczały się wzajemnie, lecz składały na wielopłaszczyznowy obraz ówczesnego wzornictwa.

 

3

1945-1969

Trzeci okres obejmuje drugą połowę lat 40. oraz lata 50. i 60. Jest to szczególny okres w polskim wzornictwie. To czas politycznej odwilży, która umożliwiła sztuce uwolnienie się spod doktryny realizmu socjalistycznego. Entuzjazm artystów nowej epoki wyraził się w fascynacji kolorem, formami organicznymi lub abstrakcją geometryczną. Czerpali oni z surrealizmu, inspirowali się twórczością takich twórców jak Paul Klee, Hans Arp, czy Jackson Pollock. Artystyczne manifestacje szły w parze z eksperymentami technologicznymi, tworząc estetykę nowoczesności. W tym czasie też rozpoczął się proces kształtowania zawodu projektanta i definiowania wzornictwa jako odrębnej dziedziny plastyki. To od tamtego okresu projektanci zaczęli być postrzegani jako artyści, a nie tylko rzemieślnicy, a wzornictwo przemysłowe wyrosło na znaczącą i cenioną dziedzinę sztuki.

 

4

1970-1989

Czwarty okres obejmuje lata 70. i 80. To czas, który wykazały niewydolność systemu polityczno-gospodarczego w Polsce. Kryzys gospodarczy i niestabilna sytuacja polityczna wyraźnie odbiły się na polskim wzornictwie. To czas szczególnie trudny dla projektantów pozbawionych perspektyw w zawodzie. Brak produkcji, likwidacja ośrodków wzorniczych, pogłębiający się dystans technologiczny między Polską a Zachodem. Wielu projektantów zmieniło wówczas zawód, inni emigrowali. Mimo że w tych ciężkich czasach nie zabrakło miejsca na ciekawe projekty, które śmiało mogły rywalizować z zachodnimi, to najczęściej pozostały one tylko prototypami. Ogromny potencjał ówczesnych projektantów został nieodwracalnie zmarnowany.

 

5

PO 1989 ROKU

Ostatni okres obejmuje polskie projektowanie po 1989 roku. Nowa sytuacja polityczno-gospodarcza, jaka nastąpiła po transformacji ustrojowej miała ogromny wpływ również na polskie wzornictwo. Szczególnie wykorzystało to młode pokolenie projektantów, którzy zaczęli promować polskie projektowanie za granicą. Dzięki nim polski design jest coraz lepiej dostrzegany w Europie. Mamy wielu twórców młodego pokolenia, których ciekawe, nowatorskie propozycje powoli zaczynają być wdrażane do produkcji. Coraz więcej firm i projektantów zdaje sobie sprawę, że dobry, oryginalny design jest niezbędny by osiągnąć rynkowy sukces.

Przyłącz się do inicjatywy stworzenia Wirtualnego Muzeum Polskiego Wzornictwa!







wtorek, 16 kwietnia 2013, zsah

Polecane wpisy

  • CO TO JEST ETNODESIGN?

    Co to jest „etnodesign”? Odpowiedź na to pytanie nie jest łatwe. Dla etnografa, projektanta czy socjologa definicja etnodesignu będzie inna. Pojęcie

  • BEE MOVEMENT

      W czerwcu Greenpeace Polska zwróciło się do nas z prośbą o stworzenie znaku, który będzie markował rożne akcje Fundacji związane z ochroną pszczół. Proje

  • polskie pomysły na muzeum wzornictwa

    Historia polskiego muzealnictwa z dziedziny wzornictwa sięga połowy XIX wieku. Choć ciężko mówić wówczas jeszcze o wzornictwie w dzisiejszym rozumieniu tego sło